04-Kiṣkindhākāṇḍa-सर्गः १०

॥ वाल्मीकि रामायण – किष्किन्धाकाण्ड ॥
॥ vālmīki rāmāyaṇa – kiṣkindhākāṇḍa ॥

॥ सर्ग १०॥
॥ sarga 10॥

Перевод с санскрита: Анна Устюгова

ततः क्रोधसमाविष्टं संरब्धं तमुपागतम् ।
अहं प्रसादयां चक्रे भ्रातरं प्रियकाम्यया ॥१॥
tataḥ krodhasamāviṣṭaṃ saṃrabdhaṃ tamupāgatam ।
ahaṃ prasādayāṃ cakre bhrātaraṃ priyakāmyayā ॥1॥
Потом гневом захваченного, сердитого, того подошедшего брата я успокоил доброжелательностью.

दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश्च त्वया रिपुः ।
अनाथस्य हि मे नाथस्त्वमेकोऽनाथनन्दनः ॥२॥
diṣṭyāsi kuśalī prāpto nihataśca tvayā ripuḥ ।
anāthasya hi me nāthastvameko’nāthanandanaḥ ॥2॥
Какая удача, что ты благополучно вернулся и повержен тобой враг. Ведь ты один защитник у беззащитного же меня, утешение беззащитных.

इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।
छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मयोद्यतम् ॥३॥
idaṃ bahuśalākaṃ te pūrṇacandramivoditam ।
chatraṃ savālavyajanaṃ pratīcchasva mayodyatam ॥3॥
Возьми обратно твой зонт со множеством спиц, словно полная луна взошедшая, и опахало из буйволовых хвостов, мною предлагаемое.

त्वमेव राजा मानार्हः सदा चाहं यथापुरा ।
न्यासभूतमिदं राज्यं तव निर्यातयाम्यहम् ॥४॥
tvameva rājā mānārhaḥ sadā cāhaṃ yathāpurā ।
nyāsabhūtamidaṃ rājyaṃ tava niryātayāmyaham ॥4॥
Только ты – царь всегда достойный уважения. Я как прежде возвращаю тебе это царство, мною охраняемое.

मा च रोषं कृथाः सौम्य मयि शत्रुनिबर्हण ।
याचे त्वां शिरसा राजन्मया बद्धोऽयमञ्जलिः ॥५॥
mā ca roṣaṃ kṛthāḥ saumya mayi śatrunibarhaṇa ।
yāce tvāṃ śirasā rājanmayā baddho’yamañjaliḥ ॥5॥
И не гневайся на меня, о милостивый уничтожитель врагов. Прошу тебя с поклоном, о царь, мои руки смиренно сложены (анжали).

बलादस्मि समागम्य मन्त्रिभिः पुरवासिभिः ।
राजभावे नियुक्तोऽहं शून्यदेशजिगीषया ॥६॥
balādasmi samāgamya mantribhiḥ puravāsibhiḥ ।
rājabhāve niyukto’haṃ śūnyadeśajigīṣayā ॥6॥
Будучи встреченным городскими министрами, я насильно был поставлен на место царя с желанием сохранить пустующее место.

स्निग्धमेवं ब्रुवाणं मां स तु निर्भर्त्स्य वानरः ।
धिक्त्वामिति च मामुक्त्वा बहु तत्तदुवाच ह ॥७॥
snigdhamevaṃ bruvāṇaṃ māṃ sa tu nirbhartsya vānaraḥ ।
dhiktvāmiti ca māmuktvā bahu tattaduvāca ha ॥7॥
Дружелюбно так говорящему мне, угрожая, обезьяна сказала: “Фу на тебя!”и много такого подобного.

प्रकृतीश्च समानीय मन्त्रिणश्चैव संमतान् ।
मामाह सुहृदां मध्ये वाक्यं परमगर्हितम् ॥८॥
prakṛtīśca samānīya mantriṇaścaiva saṃmatān ।
māmāha suhṛdāṃ madhye vākyaṃ paramagarhitam ॥8॥
И созвав народ и министров одобряющих, мне среди друзей сказал речь в высшей степени оскорбительную.

विदितं वो यथा रात्रौ मायावी स महासुरः ।
मां समाह्वयत क्रूरो युद्धाकाङ्क्षी सुदुर्मतिः ॥९॥
viditaṃ vo yathā rātrau māyāvī sa mahāsuraḥ ।
māṃ samāhvayata krūro yuddhākāṅkṣī sudurmatiḥ ॥9॥
“Вы знаете, как ночью тот великий демон Майави меня призвал ужасный, желающий битвы, очень недоброжелательный.

तस्य तद्गर्जितं श्रुत्वा निःसृतोऽहं नृपालयात् ।
अनुयातश्च मां तूर्णमयं भ्राता सुदारुणः ॥१०॥
tasya tadgarjitaṃ śrutvā niḥsṛto’haṃ nṛpālayāt ।
anuyātaśca māṃ tūrṇamayaṃ bhrātā sudāruṇaḥ ॥10॥
Его то рычание услышав, я вышел из царских покоев и меня, торопившегося, сопроводил этот брат, очень свирепый.

स तु दृष्ट्वैव मां रात्रौ सद्वितीयं महाबलः ।
प्राद्रवद्भयसन्त्रस्तो वीक्ष्यावां तमनुद्रुतौ ।
अनुद्रुतस्तु वेगेन प्रविवेश महाबिलम् ॥११॥
sa tu dṛṣṭvaiva māṃ rātrau sadvitīyaṃ mahābalaḥ ।
prādravadbhayasantrasto vīkṣyāvāṃ tamanudrutau ।
anudrutastu vegena praviveśa mahābilam ॥11॥
Он, великосильный, же увидев меня ночью с другом, убежал потрясенный ужасом. Увидев, мы побежали за ним. Преследуемый же быстро проник в большую нору.

तं प्रविष्टं विदित्वा तु सुघोरं सुमहद्बिलम् ।
अयमुक्तोऽथ मे भ्राता मया तु क्रूरदर्शनः ॥१२॥
taṃ praviṣṭaṃ viditvā tu sughoraṃ sumahadbilam ।
ayamukto’tha me bhrātā mayā tu krūradarśanaḥ ॥12॥
Увидев, что тот очень жестокий вошел в очень большую нору. Затем я сказал этому моему брату, жестоко выглядящему.

अहत्वा नास्ति मे शक्तिः प्रतिगन्तुमितः पुरीम् ।
बिलद्वारि प्रतीक्ष त्वं यावदेनं निहन्म्यहम् ॥१३॥
ahatvā nāsti me śaktiḥ pratigantumitaḥ purīm ।
biladvāri pratīkṣa tvaṃ yāvadenaṃ nihanmyaham ॥13॥
Нет у меня силы вернуться отсюда в город, не убив. У входа в нору ты ожидай, пока я убью этого.

स्थितोऽयमिति मत्वा तु प्रविष्टोऽहं दुरासदम् ।
तं च मे मार्गमाणस्य गतः संवत्सरस्तदा ॥१४॥
sthito’yamiti matvā tu praviṣṭo’haṃ durāsadam ।
taṃ ca me mārgamāṇasya gataḥ saṃvatsarastadā ॥14॥
Полагая, что он (Сугрива) остался, я вошел в труднодоступную, у меня ищущего его (демона) прошел тогда год.

स तु दृष्टो मया शत्रुरनिर्वेदाद्भयावहः ।
निहतश्च मया तत्र सोऽसुरो बन्धुभिः सह ॥१५॥
sa tu dṛṣṭo mayā śatruranirvedādbhayāvahaḥ ।
nihataśca mayā tatra so’suro bandhubhiḥ saha ॥15॥
Тот враг же от самоуверенности сеющий страх, мною был увиден. И был поборен мною там тот асура вместе с друзьями.

तस्यास्यात्तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद्बिलम् ।
पूर्णमासीद्दुराक्रामं स्तनतस्तस्य भूतले ॥१६॥
tasyāsyāttu pravṛttena rudhiraugheṇa tadbilam ।
pūrṇamāsīddurākrāmaṃ stanatastasya bhūtale ॥16॥
Изо рта его, на земле стонущего, выходящим потоком крови та нора была заполнена, стала труднопроходимая.

सूदयित्वा तु तं शत्रुं विक्रान्तं दुन्दुभेः सुतम् ।
निष्क्रामन्नेव पश्यामि बिलस्य पिहितं मुखम् ॥१७॥
sūdayitvā tu taṃ śatruṃ vikrāntaṃ dundubheḥ sutam ।
niṣkrāmanneva paśyāmi bilasya pihitaṃ mukham ॥17॥
Убив же того сильного врага, Дундубхи сына, выходя же, я вижу, что закрыт вход норы.

विक्रोशमानस्य तु मे सुग्रीवेति पुनः पुनः ।
यदा प्रतिवचो नास्ति ततोऽहं भृशदुःखितः ॥१८॥
vikrośamānasya tu me sugrīveti punaḥ punaḥ ।
yadā prativaco nāsti tato’haṃ bhṛśaduḥkhitaḥ ॥18॥
Когда же не было ответа мне снова и снова кричащему “Сугрива”, тогда я стал очень огорчённый.

पादप्रहारैस्तु मया बहुशस्तद्विदारितम् ।
ततोऽहं तेन निष्क्रम्य यथा पुनरुपागतः ॥१९॥
pādaprahāraistu mayā bahuśastadvidāritam ।
tato’haṃ tena niṣkramya yathā punarupāgataḥ ॥19॥
Многократными ударами ног мною была разбита (преграда). Потом я через нее выйдя, вернулся прежним путем.

तत्रानेनास्मि संरुद्धो राज्यं मार्गयतात्मनः ।
सुग्रीवेण नृशंसेन विस्मृत्य भ्रातृसौहृदम् ॥२०॥
tatrānenāsmi saṃruddho rājyaṃ mārgayatātmanaḥ ।
sugrīveṇa nṛśaṃsena vismṛtya bhrātṛsauhṛdam ॥20॥
Там я был остановлен этим самовольным Сугривой, желающим моего царства, забывшим братскую любовь.”

एवमुक्त्वा तु मां तत्र वस्त्रेणैकेन वानरः ।
तदा निर्वासयामास वाली विगतसाध्वसः ॥२१॥
evamuktvā tu māṃ tatra vastreṇaikena vānaraḥ ।
tadā nirvāsayāmāsa vālī vigatasādhvasaḥ ॥21॥
Так сказав, тогда отсюда в одной одежде ванара Вали бесстрашный изгнал меня .

तेनाहमपविद्धश्च हृतदारश्च राघव ।
तद्भयाच्च महीकृत्स्ना क्रान्तेयं सवनार्णवा ॥२२॥
tenāhamapaviddhaśca hṛtadāraśca rāghava ।
tadbhayācca mahīkṛtsnā krānteyaṃ savanārṇavā ॥22॥
Им я был изгнан и лишен жены, о потомок Рагху. От страха перед ним мною была исхожена вся эта земля с лесами и океанами.

ऋश्यमूकं गिरिवरं भार्याहरणदुःखितः ।
प्रविष्टोऽस्मि दुराधर्षं वालिनः कारणान्तरे ॥२३॥
ṛśyamūkaṃ girivaraṃ bhāryāharaṇaduḥkhitaḥ ।
praviṣṭo’smi durādharṣaṃ vālinaḥ kāraṇāntare ॥23॥
Опечаленный захватом жены я зашел на гору Ршьямуку, по определенной причине неприступную для Вали.

एतत्ते सर्वमाख्यातं वैरानुकथनं महत् ।
अनागसा मया प्राप्तं व्यसनं पश्य राघव ॥२४॥
etatte sarvamākhyātaṃ vairānukathanaṃ mahat ।
anāgasā mayā prāptaṃ vyasanaṃ paśya rāghava ॥24॥
Вот тебе весь подробный рассказ о вражде изложен. Смотри, о потомок Рагху, как я невинный попал в беду.

वालिनस्तु भयार्तस्य सर्वलोकाभयङ्कर ।
कर्तुमर्हसि मे वीर प्रसादं तस्य निग्रहात् ॥२५॥
vālinastu bhayārtasya sarvalokābhayaṅkara ।
kartumarhasi me vīra prasādaṃ tasya nigrahāt ॥25॥
О создатель безопасности для всего мира, о герой, ты можешь оказать мне, измученному исходящей от него опасностью, милость, наказав его.

एवमुक्तः स तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मसंहितम् ।
वचनं वक्तुमारेभे सुग्रीवं प्रहसन्निव ॥२६॥
evamuktaḥ sa tejasvī dharmajño dharmasaṃhitam ।
vacanaṃ vaktumārebhe sugrīvaṃ prahasanniva ॥26॥
Так оповещенный тот блистательный знаток дхармы начал говорить речь, основанную на дхарме, Сугриве, словно улыбающийся.

अमोघाः सूर्यसङ्काशा ममेमे निशिताः शराः ।
तस्मिन्वालिनि दुर्वृत्ते पतिष्यन्ति रुषान्विताः ॥२७॥
amoghāḥ sūryasaṅkāśā mameme niśitāḥ śarāḥ ।
tasminvālini durvṛtte patiṣyanti ruṣānvitāḥ ॥27॥
“Эти мои непромахивающиеся, солнцеподобные быстрые стрелы, полные гнева, обрушатся на того злодея Вали.

यावत्तं न हि पश्येयं तव भार्यापहारिणम् ।
तावत्स जीवेत्पापात्मा वाली चारित्रदूषकः ॥२८॥
yāvattaṃ na hi paśyeyaṃ tava bhāryāpahāriṇam ।
tāvatsa jīvetpāpātmā vālī cāritradūṣakaḥ ॥28॥
Тот греховный Вали, позорящий хорошее поведение, до тех пор будет жив, пока не встречусь я с этим похитителем твоей жены.

आत्मानुमानात्पश्यामि मग्नं त्वां शोकसागरे ।
त्वामहं तारयिष्यामि कामं प्राप्स्यसि पुष्कलम् ॥२९॥
ātmānumānātpaśyāmi magnaṃ tvāṃ śokasāgare ।
tvāmahaṃ tārayiṣyāmi kāmaṃ prāpsyasi puṣkalam ॥29॥
Вижу, что как и я, ты погружен в море страдания. Тебя я спасу, желаемое ты получишь полностью.”