॥ वाल्मीकि रामायण – किष्किन्धाकाण्ड॥
॥ vālmīki rāmāyaṇa – kiṣkindhākāṇḍa॥
॥ सर्ग-२॥
॥ sarga-2 ॥
Перевод с санскрита: Анна Устюгова
तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
वरायुधधरौ वीरौ सुग्रीवः शङ्कितोऽभवत् ॥१॥
tau tu dṛṣṭvā mahātmānau bhrātarau rāmalakṣmaṇau
varāyudhadharau vīrau sugrīvaḥ śaṅkito’bhavat
Увидев тех (обоих) Махатм, братьев Раму и Лакшмана, героев,несущих лучшее оружие, Сугрива испугался.
उद्विग्नहृदयः सर्वा दिशः समवलोकयन् ।
न व्यतिष्ठत कस्मिंश्चिद्देशे वानरपुङ्गवः ॥२॥
udvignahṛdayaḥ sarvā diśaḥ samavalokayan
na vyatiṣṭhata kasmiṃściddeśe vānarapuṅgavaḥ
В сердце испуганный, глядящий во все стороны ни на одном месте не оставался обезьяний герой.
नैव चक्रे मनः स्थाने वीक्षमाणो महाबलौ ।
कपेः परमभीतस्य चित्तं व्यवससाद ह ॥३॥
naiva cakre manaḥ sthāne vīkṣamāṇo mahābalau
kapeḥ paramabhītasya cittaṃ vyavasasāda ha
Рассматривающий великосильных не мог собраться с мыслями. Ум сильно боявшейся обезьяны ослабел.
चिन्तयित्वा स धर्मात्मा विमृश्य गुरुलाघवम् ।
सुग्रीवः परमोद्विग्नः सर्वैरनुचरैः सह ॥४॥
cintayitvā sa dharmātmā vimṛśya gurulāghavam
sugrīvaḥ paramodvignaḥ sarvairanucaraiḥ saha
Тот Сугрива, очень испуганный, вместе со всеми сопровождающими, осознающий долг, подумав, рассмотрел все “за и “против”.
ततः स सचिवेभ्यस्तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः ।
शशंस परमोद्विग्नः पश्यंस्तौ रामलक्ष्मणौ ॥५॥
tataḥ sa sacivebhyastu sugrīvaḥ plavagādhipaḥ
śaśaṃsa paramodvignaḥ paśyaṃstau rāmalakṣmaṇau
Затем тот Сугрива, повелитель обезьян, видящий тех Раму и Лакшману, очень испуганный, советникам сообщил.
एतौ वनमिदं दुर्गं वालिप्रणिहितौ ध्रुवम् ।
छद्मना चीरवसनौ प्रचरन्ताविहागतौ ॥६॥
etau vanamidaṃ durgaṃ vālipraṇihitau dhruvam
chadmanā cīravasanau pracarantāvihāgatau
“Несомненно, это шпионы Вали сюда в лес этот труднодоступный пришли, одевшие лохмотья одежды, чтобы обмануть.”
ततः सुग्रीवसचिवा दृष्ट्वा परमधन्विनौ ।
जग्मुर्गिरितटात्तस्मादन्यच्छिखरमुत्तमम् ॥७॥
tataḥ sugrīvasacivā dṛṣṭvā paramadhanvinau
jagmurgiritaṭāttasmādanyacchikharamuttamam
Затем советники Сугривы, увидев лучших из лучников, ушли с того края горы на другую высочайшую вершину.
ते क्षिप्रमभिगम्याथ यूथपा यूथपर्षभम् ।
हरयो वानरश्रेष्ठं परिवार्योपतस्थिरे ॥८॥
te kṣipramabhigamyātha yūthapā yūthaparṣabham
harayo vānaraśreṣṭhaṃ parivāryopatasthire
Затем те вожаки, быстро подойдя к быку среди вожаков, обезьяны, лучшего из обезьян окружив, приблизились.
एकमेकायनगताः प्लवमाना गिरेर्गिरिम् ।
प्रकम्पयन्तो वेगेन गिरीणां शिखराणि च ॥९॥
ekamekāyanagatāḥ plavamānā girergirim
prakampayanto vegena girīṇāṃ śikharāṇi ca
Вместе идущие одним путем, прыгающие с горы на гору, сотрясающие силой вершины гор.
ततः शाखामृगाः सर्वे प्लवमाना महाबलाः ।
बभञ्जुश्च नगांस्तत्र पुष्पितान्दुर्गसंश्रितान् ॥१०॥
tataḥ śākhāmṛgāḥ sarve plavamānā mahābalāḥ
babhañjuśca nagāṃstatra puṣpitāndurgasaṃśritān
Затем все прыгающие великосильные обезьяны согнули цветущие, труднодостижимые деревья там.
आप्लवन्तो हरिवराः सर्वतस्तं महागिरिम् ।
मृगमार्जारशार्दूलांस्त्रासयन्तो ययुस्तदा ॥११॥
āplavanto harivarāḥ sarvatastaṃ mahāgirim
mṛgamārjāraśārdūlāṃstrāsayanto yayustadā
Тогда прыгающие повсюду обезьяны на ту Великую гору, пугающие газелей, диких котов, тигров двигались.
ततः सुग्रीवसचिवाः पर्वतेन्द्रं समाश्रिताः ।
सङ्गम्य कपिमुख्येन सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ॥१२॥
tataḥ sugrīvasacivāḥ parvatendraṃ samāśritāḥ
saṅgamya kapimukhyena sarve prāñjalayaḥ sthitāḥ
Потом министры Сугривы, достигшие царя гор, собравшись перед главой обезьян все сложили почтительно ладони.
ततस्तं भयसन्त्रस्तं वालिकिल्बिषशङ्कितम् ।
उवाच हनुमान्वाक्यं सुग्रीवं वाक्यकोविदः ॥१३॥
tatastaṃ bhayasantrastaṃ vālikilbiṣaśaṅkitam
uvāca hanumānvākyaṃ sugrīvaṃ vākyakovidaḥ
Потом словосведующий Хануман сказал тому задрожавшему от страха, боявшемуся вреда от Вали Сугриве:
यस्मादुद्विग्नचेतास्त्वं प्रद्रुतो हरिपुङ्गव ।
तं क्रूरदर्शनं क्रूरं नेह पश्यामि वालिनम् ॥१४॥
yasmādudvignacetāstvaṃ pradruto haripuṅgava
taṃ krūradarśanaṃ krūraṃ neha paśyāmi vālinam
“Здесь не вижу того Вали со свирепой наружностью, ужасного, от которого ты с расстроенным рассудком убежал, о бык среди обезьян.
यस्मात्तव भयं सौम्य पूर्वजात्पापकर्मणः ।
स नेह वाली दुष्टात्मा न ते पश्याम्यहं भयम् ॥१५॥
yasmāttava bhayaṃ saumya pūrvajātpāpakarmaṇaḥ
sa neha vālī duṣṭātmā na te paśyāmyahaṃ bhayam
Того Вали нет здесь с недоброй душой, из-за которого старшего брата, совершающего зло у тебя страх, о луноподобный. Не вижу для тебя опасности.
अहो शाखामृगत्वं ते व्यक्तमेव प्लवङ्गम ।
लघुचित्ततयात्मानं न स्थापयसि यो मतौ ॥१६॥
aho śākhāmṛgatvaṃ te vyaktameva plavaṅgama
laghucittatayātmānaṃ na sthāpayasi yo matau
Ох, обезьянство у тебя проявилось, о обезьяна, из-за легкомысленности ты не можешь взять себя в руки.
बुद्धिविज्ञानसम्पन्न इङ्गितैः सर्वमाचर ।
न ह्यबुद्धिं गतो राजा सर्वभूतानि शास्ति हि ॥१७॥
buddhivijñānasampanna iṅgitaiḥ sarvamācara
na hyabuddhiṃ gato rājā sarvabhūtāni śāsti hi
Одарённый разумом и мудростью, всё совершай согласно целям, ведь, будучи неразумным, царь всеми живыми существами не управляет.”
सुग्रीवस्तु शुभं वाक्यं श्रुत्वा सर्वं हनूमतः ।
ततः शुभतरं वाक्यं हनूमन्तमुवाच ह ॥१८॥
sugrīvastu śubhaṃ vākyaṃ śrutvā sarvaṃ hanūmataḥ
tataḥ śubhataraṃ vākyaṃ hanūmantamuvāca ha
Сугрива же, всю прекрасную речь Ханумана услышав, потом более прекрасную речь сказал Хануману.
दीर्घबाहू विशालाक्षौ शरचापासिधारिणौ ।
कस्य न स्याद्भयं दृष्ट्वा एतौ सुरसुतोपमौ ॥१९॥
dīrghabāhū viśālākṣau śaracāpāsidhāriṇau
kasya na syādbhayaṃ dṛṣṭvā etau surasutopamau
“ У кого не возник бы страх при виде этих длинноруких, большеглазых, несущих стрелы, лук, меч, похожих на сыновей Богов.
वालिप्रणिहितावेतौ शङ्केऽहं पुरुषोत्तमौ ।
राजानो बहुमित्राश्च विश्वासो नात्र हि क्षमः ॥२०॥
vālipraṇihitāvetau śaṅke’haṃ puruṣottamau
rājāno bahumitrāśca viśvāso nātra hi kṣamaḥ
Я боюсь, что этих лучших из мужчин послал Вали, о цари, имеющие много друзей, вера здесь непригодна.
अरयश्च मनुष्येण विज्ञेयाश्छन्नचारिणः ।
विश्वस्तानामविश्वस्ताश्छिद्रेषु प्रहरन्ति हि ॥२१॥
arayaśca manuṣyeṇa vijñeyāśchannacāriṇaḥ
viśvastānāmaviśvastāśchidreṣu praharanti hi
Скрыто действующие враги человеком должны быть знаемы, доверившихся недоверчивые атакуют ведь.
कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहुदर्शिनाः ।
भवन्ति परहन्तारस्ते ज्ञेयाः प्राकृतैर्नरैः ॥२२॥
kṛtyeṣu vālī medhāvī rājāno bahudarśināḥ
bhavanti parahantāraste jñeyāḥ prākṛtairnaraiḥ
В делах Вали мудр. Осмотрительные цари становятся убийцами врагов. Обычные люди должны распознавать их.
तौ त्वया प्राकृतेनैव गत्वा ज्ञेयौ प्लवङ्गम ।
शङ्कितानां प्रकारैश्च रूपव्याभाषणेन च ॥२३॥
tau tvayā prākṛtenaiva gatvā jñeyau plavaṅgama
śaṅkitānāṃ prakāraiśca rūpavyābhāṣaṇena ca
Тобой под видом простого человека те двое должны быть изучены, о обезьяна. По сомнительному поведению, внешнему виду, манере говорить.
लक्षयस्व तयोर्भावं प्रहृष्टमनसौ यदि ।
विश्वासयन्प्रशंसाभिरिङ्गितैश्च पुनः पुनः ॥२४॥
lakṣayasva tayorbhāvaṃ prahṛṣṭamanasau yadi
viśvāsayanpraśaṃsābhiriṅgitaiśca punaḥ punaḥ
Ты познай их нрав. Если производят приятное впечатление оба, ты вызови доверие восхвалениями и знаками внимания снова и снова.
ममैवाभिमुखं स्थित्वा पृच्छ त्वं हरिपुङ्गव ।
प्रयोजनं प्रवेशस्य वनस्यास्य धनुर्धरौ ॥२५॥
mamaivābhimukhaṃ sthitvā pṛccha tvaṃ haripuṅgava
prayojanaṃ praveśasya vanasyāsya dhanurdharau
Впереди меня же стоя, спроси ты, о бык среди обезьян, цель появления в этом лесу двух лучников.
शुद्धात्मानौ यदि त्वेतौ जानीहि त्वं प्लवङ्गम ।
व्याभाषितैर्वा रूपैर्वा विज्ञेया दुष्टतानयोः ॥२६॥
śuddhātmānau yadi tvetau jānīhi tvaṃ plavaṅgama
vyābhāṣitairvā rūpairvā vijñeyā duṣṭatānayoḥ
Ты узнай чисты ли душой, о обезьяна. По манере говорить или по внешности должен быть узнан злой умысел этих (двоих).”
इत्येवं कपिराजेन सन्दिष्टो मारुतात्मजः ।
चकार गमने बुद्धिं यत्र तौ रामलक्ष्मणौ ॥२७॥
ityevaṃ kapirājena sandiṣṭo mārutātmajaḥ
cakāra gamane buddhiṃ yatra tau rāmalakṣmaṇau
Вот так обезьяньим царём направленый сын Маруты проявил благоразумие в подходе к Лакшмане и Раме.
तथेति सम्पूज्य वचस्तु तस्य कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य ।
महानुभावो हनुमान्ययौ तदा स यत्र रामोऽतिबलश्च लक्ष्मणः ॥२८॥
tatheti sampūjya vacastu tasya kapeḥ subhītasya durāsadasya
mahānubhāvo hanumānyayau tadā sa yatra rāmo’tibalaśca lakṣmaṇaḥ
Согласившись же со словами той обезьяны, очень боявшейся, затаившейся, благородный тот Хануман отправился тогда туда, где были Рама и очень сильный Лакшмана.