॥ वाल्मीकि रामायण – किष्किन्धाकाण्ड ॥
॥ सर्ग ७॥
Перевод с санскрита: Анна Устюгова
एवमुक्तस्तु सुग्रीवो रामेणार्तेन वानरः ।
अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं सबाष्पं बाष्पगद्गदः ॥१॥
evamuktastu sugrīvo rāmeṇārtena vānaraḥ ।
abravītprāñjalirvākyaṃ sabāṣpaṃ bāṣpagadgadaḥ ॥1॥
Так оповещенный страдающим Рамой обезьяна Сугрива сказал с почтенно сложенными ладонями речь, прослезившись, всхлипывая .
न जाने निलयं तस्य सर्वथा पापरक्षसः ।
सामर्थ्यं विक्रमं वापि दौष्कुलेयस्य वा कुलम् ॥२॥
na jāne nilayaṃ tasya sarvathā pāparakṣasaḥ ।
sāmarthyaṃ vikramaṃ vāpi dauṣkuleyasya vā kulam ॥2॥
“Ничего не знаю про логово того злого демона, про способности или силу, или про его нечистивый род.
सत्यं तु प्रतिजानामि त्यज शोकमरिन्दम ।
करिष्यामि तथा यत्नं यथा प्राप्स्यसि मैथिलीम् ॥३॥
satyaṃ tu pratijānāmi tyaja śokamarindama ।
kariṣyāmi tathā yatnaṃ yathā prāpsyasi maithilīm ॥3॥
Истинно обещаю. Оставь печаль, о усмиритель врагов. Я приложу такое усилие, которое необходимо, чтобы ты получил Митхилийскую царевну.
रावणं सगणं हत्वा परितोष्यात्मपौरुषम् ।
तथास्मि कर्ता नचिराद्यथा प्रीतो भविष्यसि ॥४॥
rāvaṇaṃ sagaṇaṃ hatvā paritoṣyātmapauruṣam ।
tathāsmi kartā nacirādyathā prīto bhaviṣyasi ॥4॥
Равану со свитой убив, проявив своё мужество,так я сделаю быстро, чтобы ты стал довольный.
अलं वैक्लव्यमालम्ब्य धैर्यमात्मगतं स्मर ।
त्वद्विधानां न सदृशमीदृशं बुद्धिलाघवम् ॥५॥
alaṃ vaiklavyamālambya dhairyamātmagataṃ smara ।
tvadvidhānāṃ na sadṛśamīdṛśaṃ buddhilāghavam ॥5॥
Достаточно подавленности! Оперевшись на стойкость, идущий из себя, вспомни: среди таких, как ты такому легкомыслию нет места.
मयापि व्यसनं प्राप्तं भार्याहरणजं महत् ।
न चाहमेवं शोचामि न च धैर्यं परित्यजे ॥६॥
mayāpi vyasanaṃ prāptaṃ bhāryāharaṇajaṃ mahat ।
na cāhamevaṃ śocāmi na ca dhairyaṃ parityaje ॥6॥
Я тоже попал в большую беду, связанную с похищением жены. А я так не скорблю и не теряю стойкость.
नाहं तामनुशोचामि प्राकृतो वानरोऽपि सन् ।
महात्मा च विनीतश्च किं पुनर्धृतिमान्भवान् ॥७॥
nāhaṃ tāmanuśocāmi prākṛto vānaro’pi san ।
mahātmā ca vinītaśca kiṃ punardhṛtimānbhavān ॥7॥
Я, простая обезьяна, по ней не горюю. Что же ты (горюешь), будучи искусной, решительной великой душой?
बाष्पमापतितं धैर्यान्निग्रहीतुं त्वमर्हसि ।
मर्यादां सत्त्वयुक्तानां धृतिं नोत्स्रष्टुमर्हसि ॥८॥
bāṣpamāpatitaṃ dhairyānnigrahītuṃ tvamarhasi ।
maryādāṃ sattvayuktānāṃ dhṛtiṃ notsraṣṭumarhasi ॥8॥
Слёзы, возникшие, стойко ты должен удержать. Ты не должен преступать границу, которая для наделенных благостью, является самоконтролем.
व्यसने वार्थकृच्छ्रे वा भये वा जीवितान्तगे ।
विमृशन्वै स्वया बुद्ध्या धृतिमान्नावसीदति ॥९॥
vyasane vārthakṛcchre vā bhaye vā jīvitāntage ।
vimṛśanvai svayā buddhyā dhṛtimānnāvasīdati ॥9॥
В беде или трудности, или смертельной опасности, руководствующийся своим умом, контролирующий себя не слабеет.
बालिशस्तु नरो नित्यं वैक्लव्यं योऽनुवर्तते ।
स मज्जत्यवशः शोके भाराक्रान्तेव नौर्जले ॥१०॥
bāliśastu naro nityaṃ vaiklavyaṃ yo’nuvartate ।
sa majjatyavaśaḥ śoke bhārākrānteva naurjale ॥10॥
Глупый же человек, который всегда поддается слабости, тот, безвольный, погружается в горе, как перегруженная лодка в воду.
एषोऽञ्जलिर्मया बद्धः प्रणयात्त्वां प्रसादये ।
पौरुषं श्रय शोकस्य नान्तरं दातुमर्हसि ॥११॥
eṣo’ñjalirmayā baddhaḥ praṇayāttvāṃ prasādaye ।
pauruṣaṃ śraya śokasya nāntaraṃ dātumarhasi ॥11॥
Вот мною сложенные руки, из любви тебя умоляю: обратись к мужественности, ты не должен дать распространиться горю.
ये शोकमनुवर्तन्ते न तेषां विद्यते सुखम् ।
तेजश्च क्षीयते तेषां न त्वं शोचितुमर्हसि ॥१२॥
ye śokamanuvartante na teṣāṃ vidyate sukham ।
tejaśca kṣīyate teṣāṃ na tvaṃ śocitumarhasi ॥12॥
Кто горю поддаются, у тех не бывает счастья, у них и мощь уменьшается. Ты не должен горевать.
हितं वयस्य भावेन ब्रूमि नोपदिशामि ते ।
वयस्यतां पूजयन्मे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥१३॥
hitaṃ vayasya bhāvena brūmi nopadiśāmi te ।
vayasyatāṃ pūjayanme na tvaṃ śocitumarhasi ॥13॥
Благо, о друг, с любовью говорю, не приказываю тебе. Дружбу мою уважающий ты не должен скорбеть.”
मधुरं सान्त्वितस्तेन सुग्रीवेण स राघवः ।
मुखमश्रुपरिक्लिन्नं वस्त्रान्तेन प्रामार्जयत् ॥१४॥
madhuraṃ sāntvitastena sugrīveṇa sa rāghavaḥ ।
mukhamaśrupariklinnaṃ vastrāntena prāmārjayat ॥14॥
Утешенный тем Сугривой тот потомок Рагху милое лицо, мокрое от слёз, вытер каймой.
प्रकृतिष्ठस्तु काकुत्स्थः सुग्रीववचनात्प्रभुः ।
सम्परिष्वज्य सुग्रीवमिदं वचनमब्रवीत् ॥१५॥
prakṛtiṣṭhastu kākutsthaḥ sugrīvavacanātprabhuḥ ।
sampariṣvajya sugrīvamidaṃ vacanamabravīt ॥15॥
Пришедший же в себя благодаря речи Сугривы могущественный потомок Какутстхи, обняв Сугриву эту речь сказал.
कर्तव्यं यद्वयस्येन स्निग्धेन च हितेन च ।
अनुरूपं च युक्तं च कृतं सुग्रीव तत्त्वया ॥१६॥
kartavyaṃ yadvayasyena snigdhena ca hitena ca ।
anurūpaṃ ca yuktaṃ ca kṛtaṃ sugrīva tattvayā ॥16॥
“О Сугрива, достойно и уместно сделано тобой то, что сделал бы нежный и доброжелательный друг.
एष च प्रकृतिष्ठोऽहमनुनीतस्त्वया सखे ।
दुर्लभो हीदृशो बन्धुरस्मिन्काले विशेषतः ॥१७॥
eṣa ca prakṛtiṣṭho’hamanunītastvayā sakhe ।
durlabho hīdṛśo bandhurasminkāle viśeṣataḥ ॥17॥
И вот я пришел в себя благодаря тебе, о друг. Ведь редок такой союзник особенно в этот момент.
किंतु यत्नस्त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे ।
राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः ॥१८॥
kiṃtu yatnastvayā kāryo maithilyāḥ parimārgaṇe ।
rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ ॥18॥
Однако тобой должно быть приложено усилие по поиску Митхилийской царевны и страшного, подлого демона Раваны.
मया च यदनुष्ठेयं विश्रब्धेन तदुच्यताम् ।
वर्षास्विव च सुक्षेत्रे सर्वं सम्पद्यते तव ॥१९॥
mayā ca yadanuṣṭheyaṃ viśrabdhena taducyatām ।
varṣāsviva ca sukṣetre sarvaṃ sampadyate tava ॥19॥
И пусть будет прямо сказано то, что должно быть исполнено мною. И как в дожди на плодородном поле все возникает у тебя.
मया च यदिदं वाक्यमभिमानात्समीरितम् ।
तत्त्वया हरिशार्दूल तत्त्वमित्युपधार्यताम् ॥२०॥
mayā ca yadidaṃ vākyamabhimānātsamīritam ।
tattvayā hariśārdūla tattvamityupadhāryatām ॥20॥
И которые эти слова горделиво мною произнесенные, ты, о лучший из обезьян, восприми их как истину.
अनृतं नोक्तपूर्वं मे न च वक्ष्ये कदाचन ।
एतत्ते प्रतिजानामि सत्येनैव शपामि ते ॥२१॥
anṛtaṃ noktapūrvaṃ me na ca vakṣye kadācana ।
etatte pratijānāmi satyenaiva śapāmi te ॥21॥
Никогда ранее я лжи не произносил. И никогда не произнесу. Это тебе я обещаю. Истинно же клянусь тебе.”
ततः प्रहृष्टः सुग्रीवो वानरैः सचिवैः सह ।
राघवस्य वचः श्रुत्वा प्रतिज्ञातं विशेषतः ॥२२॥
tataḥ prahṛṣṭaḥ sugrīvo vānaraiḥ sacivaiḥ saha ।
rāghavasya vacaḥ śrutvā pratijñātaṃ viśeṣataḥ ॥22॥
Затем взволнованный Сугрива вместе с обезьяньими товарищами, речь потомка Рагху выслушал, особенно обещание.
महानुभावस्य वचो निशम्य हरिर्नराणामृषभस्य तस्य ।
कृतं स मेने हरिवीरमुख्यस्तदा स्वकार्यं हृदयेन विद्वान् ॥२३॥
mahānubhāvasya vaco niśamya harirnarāṇāmṛṣabhasya tasya ।
kṛtaṃ sa mene harivīramukhyastadā svakāryaṃ hṛdayena vidvān ॥23॥
Того благородного, лучшего среди людей речь восприняв, обезьяна, тот мудрый глава обезьяньих героев, тогда свое дело посчитал в сердце выполненным.